Proje Hakkında

İSTKA destekli, İTÜ koordinasyonunda yürütülen yapay zeka destekli malzeme analiz projesi

Projenin Vizyonu ve Stratejik Önemi

Bu proje, İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) desteğiyle, metal üretim sektörünün yapay zeka ve veri bilimi çözümleriyle dijital dönüşümünü hızlandırmak amacıyla hayata geçirilmiştir. Ekim 2025'te başlayan proje, Ekim 2026'ya kadar sürecek aktif geliştirme sürecinde olup, bu dönemde platformun tüm temel modülleri tamamlanarak sektör kullanımına sunulacaktır. Türkiye'deki 200'ü aşkın döküm firmasının yaklaşık %40'ının Marmara Bölgesi'nde yoğunlaşması, projenin İstanbul ve çevresindeki sanayi ekosistemi için stratejik önemini artırmaktadır.

Geleneksel malzeme karakterizasyon süreçlerinde karşılaşılan yüksek zaman ve maliyet yükünü, operatör yorumuna bağlı değişkenlikleri ve bilgi kaybı risklerini minimize etmeyi hedefliyoruz. Geliştirdiğimiz otonom analiz platformu, sanayide verimliliği artırırken üniversite-sanayi iş birliğini kurumsal düzeyde derinleştirecektir.

Teknik Yaklaşım ve İnovasyon

Platformumuz, özellikle sfero ve gri dökme demir malzemelerin mikroyapısal analizlerini otonom bir şekilde gerçekleştirmek üzere kurgulanacaktır.

  • Derin Öğrenme Mimarisi: Konvolüsyonel sinir ağları (CNN), UNet ve DeepLabV3 gibi gelişmiş mimariler kullanılarak metalografik görüntüler üzerinden faz dağılımı, grafit şekli ve porozite gibi bileşenler analiz edilecektir.
  • Tahminleme Gücü: Mikroyapısal veriler; çekme dayanımı, akma dayanımı ve sertlik gibi mekanik özelliklerle ilişkilendirilerek yüksek doğrulukla tahmin edilecektir.
  • Dinamik Öğrenme: Sistem, kullanıcılar tarafından yüklenen yeni verilerle sürekli öğrenme (continuous learning) prensibiyle kendini geliştiren bir karar destek altyapısına sahip olacaktır.

Güçlü Akademik ve Sektörel Ortaklık

Proje, İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesindeki iki öncü birimin disiplinler arası iş birliği ve sektörün en güçlü temsilcisi ile yürütülmektedir:

İTÜ Yapay Zeka ve Veri Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi

Yazılım altyapısı, yapay zeka modellemesi ve sistem entegrasyonu faaliyetlerini yürütmektedir.

İTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

Deneysel veri üretimi, numune hazırlığı, mikroskobik analizler ve model çıktılarının mühendislik doğrulamasından sorumludur.

Türkiye Döküm Sanayicileri Derneği (TÜDÖKSAD)

Proje ortağı olarak, sanayi ihtiyaçlarının akademiye doğru aktarılmasını ve geliştirilen platformun sektörel yayılımını koordine etmektedir.

Teknik Altyapı ve Laboratuvar Kapasitesi

Projemiz kapsamında kullanılacak tüm teknik donanım ve laboratuvar imkanları, İTÜ bünyesindeki stratejik merkezlere entegre edilerek araştırmacıların hizmetine sunulacaktır:

  • Yapay Zekâ ve Bilgi İşlem Altyapısı: Yapay zekâ uygulamaları için GPU destekli sunucular, NAS veri depolama sistemleri ve arayüz sunucuları İTÜ Yapay Zeka Merkezi altyapısına entegre edilecektir.
  • Mikroyapı Analiz Laboratuvarı: Mikroyapı analizleri için SEM, motorize optik mikroskop ve altın/karbon kaplama cihazı, İTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü laboratuvarlarında kurulacaktır.
  • Sürdürülebilirlik ve Açık Erişim: Cihazlar İTÜ Merkezi Laboratuvarı demirbaşına kaydedilecek, bakım ve işletimi teknik uzmanlıkla yürütülerek tüm İTÜ araştırmacılarına açık erişimle hizmet verecektir.

Sürdürülebilirlik ve Gelecek

Kurulan altyapı, yalnızca mevcut dökme demir türleri ile sınırlı kalmayıp ilerleyen süreçlerde bakır, alüminyum ve titanyum gibi farklı endüstriyel malzeme sistemlerine de uyarlanabilecek modüler bir yapıdadır. Deneyimli uzmanların bilgi birikimini dijitalleştirerek yeni nesil mühendislere aktaran bu sistem, Türkiye'nin dökme demir endüstrisinde küresel rekabet gücünü artıracak sürdürülebilir bir ekosistemin temel taşını oluşturmaktadır.